100 tys. zł w 1998 roku to nie to samo, co 100 tys. zł dziś
W sprawach o zachowek, jeśli zmarły dokonał darowizny za życia, wartość tej darowizny wlicza się do spadku. Jeśli darowizną było mieszkanie, sprawa jest prosta – bierzemy stan mieszkania z daty darowizny, ale wyceniamy je według dzisiejszych cen. Ale co, jeśli darowizną była… gotówka?
Wielu dłużników zachowkowych (osób, które muszą zapłacić) próbuje sprowadzić wartość starej darowizny pieniężnej do wartości nominalnej. Jeśli rodzice dali bratu 50 tys. zł w 2000 roku, brat powie: „Płacę zachowek od 50 tysięcy, koniec”. To jest fatalny błąd, który kosztuje uprawnionych do zachowku tysiące złotych! Waloryzacja darowizn pieniężnych to obowiązek sądu, ale musisz o nią zawnioskować. W tym artykule wyjaśnię Ci, jak udowodnić, że stare pieniądze miały inną siłę nabywczą.
⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Waloryzacja darowizn pieniężnych jest niezbędna, aby roszczenie o zachowek nie stało się fikcją. Darowizny pieniężne (które nie są inwestowane) tracą wartość realną. Sąd musi zastosować mechanizm waloryzacji, bazując na zmianie siły nabywczej pieniądza. Zazwyczaj wartość nominalna pieniędzy jest przeliczana na ekwiwalent, który ta kwota mogła kupić w dniu darowizny (np. powierzchnia mieszkania w danej lokalizacji).
Dlaczego waloryzacja jest obowiązkowa?
Gdyby sąd przyjął nominalną wartość darowizny, byłoby to rażąco niesprawiedliwe (sprzeczne z zasadami współżycia społecznego). Obliczanie zachowku byłoby fikcją, bo dłużnik płaciłby od starej, bezwartościowej kwoty. Choć Art. 995 K.c. dotyczy nieruchomości, sądy stosują zasadę wyceny według cen z chwili orzekania również do gotówki – ale pod postacią waloryzacji.
Jak walczyć o realną wartość? (Złoty środek)
W sądzie nie wystarczy podać wskaźnika inflacji GUS. Najczęściej stosowany i najskuteczniejszy sposób, by waloryzacja była wysoka, to powołanie biegłego, który obliczy: co można było kupić za tę kwotę w dniu darowizny?
- Kryterium nieruchomości: Biegli często przeliczają pieniądze na m² mieszkania w danej lokalizacji. Jeśli za 100 tys. zł w 1995 roku można było kupić 50 m², to dziś ta sama powierzchnia musi być przeliczona według dzisiejszych cen.
- Kryterium dochodu/cen: Alternatywnie, waloryzacja może być oparta na wzroście przeciętnego wynagrodzenia lub cen towarów.
To może Cię zainteresować: Wycena nieruchomości do zachowku – kto ją przeprowadza?
🎥 Zobacz wideo: Obliczanie zachowku – instrukcja
Jak ustalić wysokość roszczenia? W tym filmie tłumaczę, jak prawidłowo policzyć substrat zachowku, co jest fundamentem do walki o waloryzację gotówki.
Historia Pana Tomasza – wygrana dzięki waloryzacji
Ojciec Pana Tomasza darował jego bratu 100 tys. zł w 2004 roku. W 2023 roku Pan Tomasz pozwał brata o zachowek. Brat, reprezentowany przez adwokata, twierdził, że zachowek należy liczyć od nominalnej kwoty 100 tys. zł (czyli zachowek Pana Tomasza wynosi 25 tys. zł).
W naszym pozwie zawnioskowaliśmy o powołanie biegłego do waloryzacji. Biegły, bazując na ówczesnych cenach nieruchomości, ustalił, że 100 tys. zł w 2004 roku ma dzisiejszą siłę nabywczą w wysokości 320 tys. zł. Kwota zachowku Pana Tomasza wzrosła z 25 tys. zł do 80 tys. zł. Różnica 55 tys. zł to czysty zysk Klienta dzięki walce o waloryzację.
Ryzyko: Jeśli nie wniesiesz o biegłego, sąd może użyć złego wskaźnika
Pamiętaj, że sąd z urzędu nie powoła biegłego. Jeśli złożysz pozew i nie zawnioskujesz o dowód z opinii biegłego w celu waloryzacji, sąd może zastosować prosty wskaźnik inflacji GUS, który zazwyczaj jest niższy niż wskaźnik cen nieruchomości. W ten sposób możesz stracić dziesiątki tysięcy złotych.
Przeczytaj także: Odsetki od zachowku – dodatkowy zarobek za zwłokę
FAQ – Waloryzacja gotówki
Czy muszę waloryzować, jeśli darowizna była w walucie obcej (USD/EUR)?
Tak. Zazwyczaj przelicza się walutę obcą na PLN z dnia darowizny, a następnie waloryzuje się uzyskaną kwotę PLN. Alternatywnie, można waloryzować samą walutę, jeśli jej siła nabywcza w kraju darczyńcy spadła.
Czy waloryzacja dotyczy tylko starych darowizn?
Zasadniczo tak. W przypadku darowizn dokonanych kilka lat temu (np. 3 lata), różnica między wartością nominalną a waloryzowaną jest niewielka, ale w przypadku darowizn sprzed 10, 15 czy 20 lat, waloryzacja jest kluczowa.
Kto płaci za biegłego?
Początkowo Ty (jako wnioskodawca) musisz złożyć zaliczkę na biegłego, ale jeśli wygrasz, sąd nakazuje dłużnikowi zwrot kosztów procesu.
Walcz o siłę nabywczą swoich pieniędzy
Gotówka w obliczeniach zachowku jest zdradliwa. Nie pozwól, by dłużnik wypłacił Ci spłatę od kwoty, za którą dziś można kupić stary telewizor. Walcz o jej realną wartość.
Inni czytali również: Darowizna a zachowek – pełne zasady
Chcesz walczyć o realną wartość darowizny?
Pomogę Ci uzyskać prawidłową waloryzację i zwiększyć wysokość zachowku.
