Czy wiesz, że ZUS może być Ci winien pieniądze po zmarłym bliskim?
Śmierć bliskiej osoby wiąże się z wieloma trudnymi formalnościami: pogrzeb, sąd, notariusz, banki. W tym zamieszaniu bardzo łatwo przeoczyć pewien istotny składnik majątku, który nie rzuca się w oczy tak jak mieszkanie czy samochód. Chodzi o składki emerytalne zgromadzone w Otwartych Funduszach Emerytalnych (OFE) oraz na subkoncie w ZUS.
Wielu moich Klientów żyje w przekonaniu, że „emerytura przepada wraz ze śmiercią”. To prawda w odniesieniu do comiesięcznego świadczenia (emerytury dożywotniej), ale NIE DOTYCZY to kapitału zgromadzonego w II filarze. Te pieniądze są prywatną własnością zmarłego i podlegają dziedziczeniu. Co więcej – procedura ich odzyskania jest prostsza niż klasyczna sprawa spadkowa, choć rządzi się zupełnie innymi prawami.
⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Środki z OFE i subkonta ZUS nie wchodzą do „klasycznego” spadku. Oznacza to, że w pierwszej kolejności trafiają do osób IMIENNIE wskazanych przez zmarłego (uposażonych), z pominięciem sądu i testamentu. Dopiero gdy zmarły nikogo nie wskazał, środki te wchodzą do masy spadkowej.
O jakich pieniądzach mówimy?
Jeśli zmarły urodził się po 1968 roku (lub urodził się po 1948 r. i przystąpił do OFE), część jego składek trafiała na:
- Rachunek w OFE (Otwarty Fundusz Emerytalny).
- Subkonto w ZUS (nawet jeśli nie miał OFE, mógł mieć subkonto).
Średnia kwota do wypłaty to często od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. To realne pieniądze, o które warto się upomnieć.
Kto dziedziczy te środki? Kolejność jest kluczowa
Tutaj zaczynają się schody, bo podział tych środków zależy od tego, czy zmarły był w związku małżeńskim i kogo wskazał jako uposażonego.
1. Małżonek (Wspólność majątkowa)
Jeśli zmarły pozostawał w małżeńskiej wspólności majątkowej, połowa środków zgromadzonych na rachunku OFE i subkoncie ZUS w trakcie trwania małżeństwa należy się małżonkowi. To nie jest spadek – to po prostu zwrot jego połowy majątku wspólnego. Te środki są zazwyczaj przelewane na rachunek emerytalny żyjącego małżonka (zwiększając jego przyszłą emeryturę).
2. Osoby uposażone (Wskazane imiennie)
Pozostała część środków (lub całość, jeśli zmarły był kawalerem/panną) trafia do osób, które zmarły wskazał w umowie z OFE lub w dyspozycji do ZUS. Mogą to być dzieci, partner, a nawet sąsiad. Jeśli zmarły wskazał „Kasię Kowalską”, to Kasia dostaje pieniądze, nawet jeśli rodzina ma inne zdanie. Co ważne, od tej wypłaty nie płaci się podatku od spadków i darowizn (jedynie podatek zryczałtowany od zysków, który odprowadza instytucja).
3. Spadkobiercy ustawowi
Dopiero jeśli zmarły nikogo nie wskazał, środki te wchodzą w skład spadku i są dzielone zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego. Wtedy potrzebujesz postanowienia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia.
To może Cię zainteresować: Podział majątku spadkowego – jak podzielić to, co zostało?
🎥 Zobacz wideo: Jak wypłacić pieniądze z ZUS i OFE?
Procedura wypłaty wydaje Ci się skomplikowana? W tym filmie pokazuję, jakie wnioski trzeba wypełnić i gdzie się udać, aby sprawnie odzyskać zgromadzony kapitał.
Historia Pani Barbary – 40 tysięcy niespodzianki
Pani Barbara po śmierci męża uregulowała sprawy mieszkania i samochodu. O OFE zapomniała, bo mąż „nigdy o tym nie mówił”. Podczas porządkowania dokumentów znalazła stary list z funduszu emerytalnego. Przyszła do mnie z pytaniem, czy to ma jakąś wartość.
Okazało się, że mąż zgromadził na subkoncie i w OFE ponad 80 tys. zł. Ponieważ Pani Barbara była wskazana jako osoba uposażona, otrzymała połowę z tytułu wspólności majątkowej (przelane na jej konto emerytalne), a drugą połowę (40 tys. zł) wypłacono jej w gotówce na konto bankowe. Był to ogromny zastrzyk finansowy w trudnym czasie.
Jak odzyskać te pieniądze? Krok po kroku
- Sprawdź dokumenty: Szukaj listów z ZUS lub OFE (np. Aviva, Nationale-Nederlanden, Allianz).
- Złóż wniosek: Jeśli zmarły był członkiem OFE, wniosek składasz do OFE. Fundusz ma obowiązek zawiadomić ZUS i podzielić środki. Jeśli nie był w OFE (ale miał subkonto), wniosek składasz bezpośrednio do ZUS.
- Dołącz dokumenty: Akt zgonu, akt małżeństwa, dowód osobisty, a w przypadku dziedziczenia ustawowego – Akt Poświadczenia Dziedziczenia.
- Czekaj na przelew: Instytucja ma na to zazwyczaj do 3 miesięcy (kwartalnie dokonują rozliczeń), ale często dzieje się to szybciej.
Przeczytaj także: Zachowek – czy środki z OFE wliczają się do zachowku?
FAQ – Najczęstsze pytania o dziedziczenie z ZUS
Czy środki z ZUS przepadają, jeśli nie złożę wniosku od razu?
Zasadniczo roszczenie to nie przedawnia się tak szybko jak inne, ale nie warto zwlekać. Im szybciej złożysz wniosek, tym szybciej pieniądze pracują na Twoim koncie lub zwiększają Twoją emeryturę.
Czy komornik może zająć te środki za długi zmarłego?
Jeśli środki są wypłacane osobom uposażonym (wskazanym imiennie), to nie wchodzą one do spadku, a więc są bezpieczne przed wierzycielami spadkowymi. Jeśli jednak wchodzą do masy spadkowej (brak uposażonych), podlegają ogólnym zasadom odpowiedzialności za długi.
Czy muszę płacić podatek od tych pieniędzy?
Wypłata dla osób uposażonych jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Pobierany jest jedynie zryczałtowany podatek dochodowy (19%) od zysków wypracowanych przez fundusz, ale sama kwota główna trafia do Ciebie.
Nie zostawiaj pieniędzy urzędnikom
To są pieniądze, na które Twój bliski pracował przez lata. Prawo daje Ci możliwość ich odzyskania. Wystarczy jeden wniosek, by poprawić swoją sytuację finansową po stracie.
Inni czytali również: Dyspozycja wkładem bankowym na wypadek śmierci – podobny mechanizm w banku
Nie jesteś pewien, czy przysługują Ci środki z OFE lub subkonta ZUS?
Sprawdzę, czy ZUS lub fundusz ma wobec Ciebie zobowiązania – i pomogę odzyskać te pieniądze.
