Podważenie testamentu a zachowek – czy walcząc o całość, ryzykujesz przedawnienie? Co na to Sąd Najwyższy?
Otwarcie testamentu to trzęsienie ziemi. Rodzic zapisał wszystko jednemu dziecku, pomijając Ciebie. Czujesz, że testament jest nieważny (np. z powodu choroby ojca) i chcesz walczyć o unieważnienie go w sądzie, by dziedziczyć całość. Ale z tyłu głowy pojawia się lęk: „A co, jeśli proces potrwa 6 lat i przegram? Czy wtedy nie będzie za późno na zachowek, który przedawnia się po 5 latach?”.
To dylemat, który przez lata spędzał sen z powiek prawnikom. Czy trzeba wnosić dwie sprawy naraz? Czy trzeba płacić za pozew o zachowek „na wszelki wypadek”?
Mam dla Ciebie doskonałą wiadomość. Orzecznictwo Sądu Najwyższego stoi po stronie spadkobierców. Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą, walka o obalenie testamentu jest traktowana jako czynność, która „zatrzymuje zegar” dla zachowku. W tym artykule wyjaśnię Ci, jak to działa w praktyce i dlaczego możesz bezpiecznie walczyć o pełną pulę, nie martwiąc się o kalendarz.
⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2021 r. (III CZP 43/20), złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy (czyli kwestionowanie ważności testamentu) przerywa bieg przedawnienia roszczenia o zachowek.
Co to oznacza? Że dopóki toczy się sprawa w sądzie spadkowym o to, „czy testament jest ważny”, Twój termin 5 lat na zachowek nie biegnie. Zaczyna on biec od nowa dopiero od momentu uprawomocnienia się postanowienia kończącego tę sprawę. To Twoja tarcza bezpieczeństwa.
Strategia „Wszystko albo nic” jest teraz bezpieczna
Kiedyś prawnicy doradzali, by dla bezpieczeństwa składać pozew o zachowek i go zawieszać. Generowało to koszty (opłata 5% od roszczenia).
Dziś, dzięki stanowisku Sądu Najwyższego, wiemy, że nie można być jednocześnie spadkobiercą (o co walczysz, podważając testament) i uprawnionym do zachowku (który przysługuje, gdy nie jesteś spadkobiercą). Te role się wykluczają.
Dlatego, dopóki walczysz o status spadkobiercy, nie możesz skutecznie dochodzić zachowku. Sąd uznał więc, że byłoby niesprawiedliwe, gdyby w tym czasie termin Ci uciekał.
Możesz więc śmiało:
1. Złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z ustawy (podważając testament).
2. Procesować się nawet 10 lat.
3. Jeśli przegrasz (sąd uzna testament za ważny) – dopiero wtedy masz otwartą drogę do żądania zachowku i pełny, nowy termin na złożenie pozwu.
Kiedy warto walczyć o unieważnienie?
Decyzję o podważaniu testamentu podejmujemy, gdy mamy dowody na to, że wola zmarłego była wadliwa.
Testament jest nieważny, jeśli został sporządzony:
- W stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji (np. Alzheimer, demencja, silne leki).
- Pod wpływem groźby.
- Pod wpływem błędu, który uzasadnia przypuszczenie, że gdyby nie błąd, spadkodawca nie sporządziłby testamentu tej treści.
Jeśli wygrasz – testament „znika”, a Ty dziedziczysz ustawowo (zazwyczaj znacznie więcej niż wynosi zachowek).
To może Cię zainteresować: Jakie dowody są potrzebne, by podważyć testament?
🎥 Zobacz wideo: Jak podważyć testament?
Walka o unieważnienie ostatniej woli to proces trudny dowodowo. Zobacz, jak przygotować się do starcia z biegłymi psychiatrami i na co zwrócić uwagę w dokumentacji medycznej.
Historia Pana Tomasza – 7 lat walki i wygrana na końcu
Pan Tomasz walczył o unieważnienie testamentu ojca, który zapisał wszystko nowej partnerce. Proces był skomplikowany, powołano trzy instytuty medyczne. Sprawa trwała łącznie 7 lat.
W 6. roku trwania procesu partnerka ojca śmiała się: „Nawet jak przegrasz, to nic nie dostaniesz, bo zachowek już się przedawnił!”.
Sąd ostatecznie uznał testament za ważny (Pan Tomasz przegrał walkę o całość).
Jednak dzięki orzecznictwu SN, Pan Tomasz mógł złożyć pozew o zachowek miesiąc po wyroku. Sąd przyznał mu rację: termin przedawnienia zaczął biec dopiero od dnia przegranej w sprawie o testament. Partnerka musiała wypłacić mu kilkaset tysięcy złotych.
Kiedy jednak lepiej od razu brać zachowek?
To, że termin się przerywa, nie oznacza, że zawsze warto walczyć o unieważnienie.
Jeśli Twoje dowody są słabe (tylko Twoje słowo przeciwko słowu notariusza), proces o podważenie testamentu będzie tylko stratą czasu i pieniędzy (na biegłych).
Wtedy ekonomicznie bardziej opłaca się uznać testament za ważny i od razu wysłać wezwanie do zapłaty zachowku. Oszczędzasz lata stresu i szybciej dostajesz gotówkę.
Przeczytaj także: Przedawnienie zachowku – jak liczyć termin 5 lat?
FAQ – Strategia procesowa
1. Czy muszę składać jakieś pismo, żeby przerwać bieg przedawnienia?
Sam wniosek o stwierdzenie nabycia spadku (w którym kwestionujesz testament i wnosisz o dziedziczenie ustawowe) wystarczy. To on jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia zachowku. Ważne, aby w tym wniosku wyraźnie wybrzmiało, że uważasz testament za nieważny.
2. Co jeśli to nie ja założyłem sprawę, tylko druga strona?
Jeśli to „przeciwnik” złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu, a Ty w odpowiedzi na wniosek podniosłeś zarzut nieważności – to również działa na Twoją korzyść. Twoja aktywna obrona (kwestionowanie testamentu) przerywa bieg przedawnienia Twojego roszczenia o zachowek.
3. Czy te zasady dotyczą też zachowku uzupełniającego?
Tak. Jeśli otrzymałeś darowiznę, ale jest ona mniejsza niż należny zachowek, i walczysz o to, by wejść do grona spadkobierców (by dostać resztę), zasada przerwania biegu przedawnienia również ma zastosowanie.
Bezpieczeństwo prawne
Dzięki orzecznictwu Sądu Najwyższego nie musisz już wybierać między „gołębiem na dachu” a „wróblem w garści” w panice przed upływem terminów. Możesz spokojnie dążyć do prawdy o testamencie, mając pewność, że Twoje roszczenie o zachowek bezpiecznie czeka na finał sprawy.
Inni czytali również: Czy testament negatywny pozbawia zachowku?
Chcesz podważyć testament, ale obawiasz się pułapki przedawnienia?
Przeanalizuję Twoją sprawę i poprowadzę ją tak, byś nie stracił ani szansy na spadek, ani prawa do zachowku.
