Wierzyciel składa wniosek o spadek po Twoim bliskim – Jak się bronić?

Odbierasz list z sądu i zamierasz. Wnioskodawca: Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny…

To moment, w którym wielu moim Klientom podnosi się ciśnienie. Sprawa po zmarłym ojcu czy wujku wydawała się zamknięta albo w ogóle jej nie ruszaliście, wiedząc o długach. A tu nagle pismo. Obca firma, bank lub fundusz windykacyjny składa wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po Twoim krewnym i wskazuje Ciebie jako uczestnika.

Pierwsza myśl: „Już po mnie, namierzyli mnie, będę musiał płacić”. Spokojnie. Fakt, że wierzyciel składa taki wniosek, to standardowa procedura, a nie wyrok skazujący Cię na bankructwo. Wierzyciel ma do tego prawo, ale Ty masz prawo do obrony. W tym artykule wyjaśnię Ci, o co gra toczy się w sądzie i jak nie dać się wmanewrować w pełną odpowiedzialność za długi.

⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Samo stwierdzenie przez sąd, że jesteś spadkobiercą, NIE OZNACZA jeszcze, że musisz zapłacić dług w wysokości żądanej przez windykatora. Sąd w tej sprawie ustala tylko „kto dziedziczy”, a nie „ile i czy w ogóle masz zapłacić”. Walka o pieniądze (i o to, by nie płacić) toczy się na innym etapie, gdzie kluczowy będzie wykaz inwentarza.

Dlaczego wierzyciel zakłada sprawę za Ciebie?

Może Cię to dziwić: po co bank wydaje pieniądze na sąd, zamiast po prostu wysłać komornika? Odpowiedź jest prosta: nie może. Dopóki dłużnik żył, bank mógł go ścigać. Z chwilą śmierci dłużnika postępowanie egzekucyjne umarza się lub zawiesza.

Aby komornik mógł zapukać do Twoich drzwi, wierzyciel musi uzyskać sądowe potwierdzenie, że to Ty wszedłeś w prawa i obowiązki zmarłego. Zgodnie z art. 1025 Kodeksu cywilnego, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć każdy, kto ma w tym interes prawny – a wierzyciel taki interes niewątpliwie ma. Chce po prostu zdobyć „papier”, który pozwoli mu zmienić dłużnika w klauzuli wykonalności (zmienić zmarłego ojca na Ciebie).

Twoja linia obrony – 3 scenariusze

To, jak powinieneś zareagować na pismo z sądu, zależy od tego, co zrobiłeś (lub czego nie zrobiłeś) po śmierci bliskiego.

Scenariusz A: Odrzuciłeś spadek w terminie

Jesteś w najlepszej sytuacji. Jeśli w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o spadku poszedłeś do notariusza i złożyłeś oświadczenie o odrzuceniu spadku, nie jesteś spadkobiercą.

Co robić? Idź na rozprawę (lub wyślij pismo) i przedłóż sądowi wypis aktu notarialnego o odrzuceniu spadku. Sąd oddali wniosek w stosunku do Ciebie (bo nie dziedziczysz). Wierzyciel będzie musiał szukać dalej (np. u Twoich dzieci – pamiętaj, by w ich imieniu też odrzucić spadek!).

Scenariusz B: Minęło 6 miesięcy i nic nie zrobiłeś

Tu wchodzi „dobrodziejstwo inwentarza”. Z mocy prawa jesteś spadkobiercą, ale Twoja odpowiedzialność jest ograniczona do wartości majątku czynnego (tego, co odziedziczyłeś na plus).

Co robić? Nie walcz z faktem bycia spadkobiercą (bo nim jesteś). Skup się na tym, by w postanowieniu sądu znalazła się wzmianka o dziedziczeniu z dobrodziejstwem inwentarza. Następnie musisz zadbać o sporządzenie wykazu inwentarza, by wykazać wierzycielowi: „Odziedziczyłem tylko stare auto warte 2000 zł, więc tyle mogę Wam oddać, a nie 50 tysięcy, których żądacie”.

Scenariusz C: Dług jest przedawniony

Często fundusze skupują stare, „przeterminowane” długi i liczą na naiwność spadkobierców. Nawet jeśli sąd stwierdzi, że jesteś spadkobiercą, w późniejszym procesie o zapłatę możesz podnieść zarzut przedawnienia. To jednak strategia na kolejny etap (proces o zapłatę), a nie na sprawę o stwierdzenie nabycia spadku.

Historia Pana Tomasza – fundusz kontra „pusty” spadek

Pan Tomasz otrzymał wniosek od niestandaryzowanego funduszu sekurytyzacyjnego. Chodziło o długi ojca sprzed 10 lat. Pan Tomasz był przerażony, bo ojciec nie zostawił żadnego majątku, tylko długi. Pan Tomasz nie odrzucił spadku w terminie, więc dziedziczył z dobrodziejstwem inwentarza.

W sądzie nie protestowaliśmy przeciwko stwierdzeniu nabycia spadku (bo to byłoby bezcelowe). Natychmiast jednak złożyliśmy w sądzie prywatny wykaz inwentarza, w którym Pan Tomasz oświadczył (zgodnie z prawdą), że stan czynny spadku wynosi 0 zł. Kiedy fundusz przyszedł po pieniądze, Pan Tomasz pokazał wykaz. Fundusz, widząc, że nie ma z czego ściągnąć długu i że Pan Tomasz jest chroniony przez dobrodziejstwo inwentarza, odstąpił od egzekucji. Sprawa zakończyła się na strachu.

To może Cię zainteresować: Jak nie odziedziczyć długów – poradnik praktyczny

Nie chowaj głowy w piasek

Najgorsze, co możesz zrobić, to ignorować pisma z sądu. Bierność sprawi, że stracisz kontrolę nad procesem. Pamiętaj: wierzyciel chce tylko „papieru”. To Ty masz wpływ na to, czy ten papier zamieni się w egzekucję z Twojego konta, czy trafi do kosza.

Inni czytali również:

• Czy długi spadkowe pomniejszają zachowek?
• Odpowiedzialność z dobrodziejstwem inwentarza – szczegóły
• Co gdy nie wiemy, gdzie jest inny zadłużony spadkobierca?